تبلیغات
دانلود سخنرانی های علامه حسن زاده آملی - زندگی نامه آیت الله حسن زاده آملی


حسن طبری آملی مشهور به حسن حسن‌زاده آملی (زاده ۱۳۰۷ - کنون) (فرزند عبدالله) روحانی مجتهد و طبیب و ریاضی‌دان و استاد حوزه است.

فهرست مندرجات

[نهفتن]

 زندگی نامه

در اواخر سال ۱۳۰۷ هجری خورشیدی در روستای ایرای لاریجان آمل متولد شد.

در سن شش سالگی، به مکتبخانه رفته و خواندن و نوشتن یاد گرفت. تعدادی از جزوات متداول در مکتبخانه‌های آن زمان را خواند و در خردسالی تمام قرآن را یاد گرفت. سپس وارد دورهٔ ابتدایی دروس حوزوی شد. تاریخ ورود وی به حوزهٔ علمیه مهرماه سال ۱۳۲۳ هجری شمسی بود.

متون ابتدائیهٔ درس حوزه را در آمل در نزد محمد غروی و عزیزالله طبرسی و شیخ احمد اعتمادی و عبدالله اشراقی و ابوالقاسم رجائی وآیت‌الله فرسیو و سایرین فرا گرفت و در آمل آغاز به تدریس چند کتاب مقدماتی نمود.

مهاجرت به تهران

ایشان در شهریور ۱۳۲۹ خورشیدی به تهران آمد و چند سالی در مدرسهٔ حاج ابوالفتح به سر برد و باقی کتب حوزوی را نزد آیت‌الله سید احمد لواسانی خواند. چندین سال در مدرسهٔ مروی به سر برد و زیر نظر آیت‌الله محمد تقی آملی و حاج میرزا ابوالحسن شعرانی طهرانی (به مدت ۱۳ سال) تلمذ نمود و از همو اجازهٔ اجتهاد دریافت داشت.

 مهاجرت از دارالعلم تهران به قم

در سال ۱۳۴۲ هجری شمسی به قصد اقامت در قم ، تهران را ترک گفته و پس از ورود به قم، آغاز به تدریس معارف حوزوی و فنون ریاضی نمود.

 علوم مورد مطالعه

 در عمل به آلات رصدی

اسطرلاب و ربع مجیّب به نحو کمال و معرفت آلاتی که در کتابهای یاد شده مذکور است.

از کتب طبّ

  • قانونچه محمد بن محمود چغمینی
  • شرح الاسباب نفیس بن عوض بن حکیم طبیب
  • تشریح کلیات قانون شیخ الرئیس

 علم درایه و رجال

دورهٔ کامل رسالهٔ شعرانی که تاکنون چاپ نگشته است و دورهٔ کامل «جامع الرواة اردبیلی»

حدیث و روایت

جامع وافی فیض کاشانی

 اساتید ایشان

رفیعی قزوینی

در آن دوران آیت‌الله حاج میرزا ابوالحسن رفیعی قزوینی از قزوین به تهران آمده و در پایتخت اقامت گزید. به راهنمائی استاد شعرانی شاگرد وی به آیت‌الله رفیعی قزوینی معرفی شد و حدود ۵ سال زیر نظر وی به تحصیل علوم عقلی و نقلی و عرفانی مشغول گشت و به «فاضل آملی» از زبان او وصف می‌شد.


مهدی الهی قمشه‌ای

حکمت منظومه سبزواری و مبحث نفس اسفار و حدود نصف شرح خواجه بر اشارات شیخ رئیس را تلمذ نمود و نیز در مجلس تفسیر قرآن استاد شرکت جست که همهٔ درسها بیش از ده سال در بیت الهی قمشه‌ای برگزار می‌شد.


 علامه طباطبائی

به مدت ۱۷ سال نزد علامه طباطبائی تحصیل کرده و کتابهای زیر را خواند:

  • «تمهید القواعد» صائن الدین علی بن ترکه، که شرحی است بر «قواعد التوحید» ابن حامد ترکه.
  • کتاب برهان منطق شفاء شیخ رئیس.
  • جلد نهم اسفار ملا صدرا.
  • کتاب توحید بحار مجلسی.
  • جلد سوم بحار در مورد معاد و مطالب دیگر.

همچنین زیر نظر علامه طباطبائی تحقیق در مورد شعب علم، بحث از واجب تعالی و صفات او، تفسیر آیات قرآنی و تنقیب در عقاید جعفری را دنبال نمود.

محمد حسن الهی طباطبائی

حاج سید محمد حسن الهی طباطبائی تبریزی – برادر حاج سید محمد حسین طباطبائی تبریزی – از اساتید دیگر وی در فنون علوم غریبه اوفاق، جفر، رمل علم حروف، علم عدد و زُبُر و بیّنات و دیگر شعب ارثماطیقی بود.


 حاج سید مهدی قاضی تبریزی

ایشان فرزند آقاسیدعلی قاضی بزرگ هستند . به مدت چهار سال یا بیشتر علوم ارثماطیقی را در حضور آیت‌الله حاج سید علی قاضی تبریزی فرا گرفت.ایشان استاد علم اعداد و جفر حضرت علامه حسن زاده آملی هستند.

دیگران

مدتی در تهران نیز در درس خارج آیت‌الله محمد تقی آملی شرکت کرد. همچنین در تهران در دروس محمد حسین فاضل تونی و آیت‌الله حاج میرزا احمد آشتیانی نیز شرکت و نزد حاج شیخ علی محمد جولستانی نیز شاگردی نمود.

 تدریس

برخی از دروسی که آیت‌الله حسن‌زاده آملی تدریس نموده است،[۱] به شرح ذیل می‌باشد:

  • چهار دوره اشارات با شرح خواجه (صفحه ۲۵۳).
  • مصباح الانس به مدت هشت سال در حوزهٔ علمیهٔ قم برای حجت‌الاسلام سمندری نجف‌آبادی و دکتر امامی نجف‌آبادی و دوره دوم تدریس آن که در سال ۱۳۷۰ آغاز و به دلیل کسالت وی در سال ۱۳۷۱ تعطیل شد (صفحه ۲۵۵).
  • شرح فصوص الحکم قیصری چهار دوره که برای شاگردان املاء می فرمود و آنان مینوشتند. (صفحه 255)
  • یک دوره کامل شفا شیخ رئیس که در ضمن تدریس از روی چندین نسخهٔ تصحیح شده و تعلیقات و حواشی نمود(صفحه ۲۵۴).
  • چهار دوره تمهید القواعد در حوزهٔ علمیهٔ قم که هر دوره حدود چهار سال به طول انجامید (صفحه ۲۵۴).
  • «اُکَر مانالاؤس» که مدت سه سال در حوزهٔ علمیهٔ قم بطول انجامید (صفحه ۲۵۶).
  • دو کتاب «اُکَر ثاوذوسیوس و مساکن» به تحریر خواجه طوسی (صفحه ۲۵۷).
  • اصول اقلیدس (صفحه ۲۵۷).
  • دروس هیئت و دیگر رشته‌های ریاضی (صفحه ۲۶۳).

 تدریس همراه تحصیل

در مدت اقامت در تهران در طی سیزده سال یا بیشتر همراه با اشتغال به تحصیل علوم به تدریس در مدارس حوزوی نیز اشتغال داشت و کتاب‌های ذیل را تدریس نمود:

  • معالم الاصول
  • مطوّل تفتازانی
  • کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد در علم کلام که اینک به طبع رسیده است.
  • قوانین در اصول
  • شرح محقق طوسی بر اشارات شیخ رئیس در حکمت مشائیّه
  • شرح لمعه در فقه
  • ارث جواهر در فقه
  • لئالی منتظمه
  • جوهر نضید
  • حاشیه ملا عبدالله
  • شرح شمسیه

چهار کتاب اخیر در علم منطق است.

  • هیئت فارسی در قوشچی
  • شرح چغمینی
  • تشریح الافلاک شیخ بهایی
  • اصول اقلیدس
  • زیج بهادری

پنج کتاب فوق در ریاضیات است:

  • هیئت
  • حساب
  • هندسه


 تألیفات و تصحیحات

آثار عرفانی و اخلاقی

لقاء الله

وحدت از دیدگاه عارف و حکیم

انه الحق

ولایت تکوینی

عرفان و حکمت متعالیه

الهی نامه متن الهی نامه

انسان در عرف عرفان

کلمه علیا در توقیفیت اسماء

اصول و امّهات حکمی و عرفانی

تصحیح رساله مکاتبات

تصحیح و تعلیق تمهید القواعد

تصحیح . تعلیق شرح فصوص قیصری

تصحیح و تحشیه رساله تحفة الملوک فی السیر و السلوک

مفاتیح المخازن

شرح فصوص الحکم

مشکاة القدس علی مصباح الأنس

شرح طایفه‌ای از اشعار و غزلیات حافظ

نور علی نور در ذکر و ذاکر و مذکور

باب رحمت

نامه‌ها برنامه ها

قرآن و عرفان و برهان از هم جدایی ندارند

فص حکمه عصمتیه فی کلمه فاطمیه

شرح فص حکمه عصمتیه فی کلمه فاطمیه

نهج الولایه

آثار فلسفی و منطقی

اتحاد عاقل به معقول

نصوص الحکم بر فصوص الحکم

رساله جعل

صد کلمه

تصحیح اسفار اربعه

تصحیح و تعلیق کتاب نفس شفاء

رساله‌ای در تضاد

رساله‌ای در اثبات عالم مثال

رساله‌ای در حرکت جوهری

ممدّ الهِمَم فی شرح فصوص الحِکَم

رساله نفس الأمر

نهج الولایه

درر القلائد علی غررِ الفَرائد

النور المتَجَلّی فی الظّهور الظِّلّی

مفاتیح الاَسرار لسلّاک الأسفار

سرح العیون فی شرح العیون

گشتی در حرکت

الحجج البالغة علی تجرد النفس الناطقة

گنجینه گوهر روان

رساله‌ای در اثبات عالم مثال

رساله مُثُل

تصحیح و تعلیق شرح اشارات

ترجمه و شرح سه نمط آخر اشارات

تصحیح و تعلیق شفا

ترجمه و تعلیقِ الجمع بین الرَّأیَین

رساله اعتقادات

الأصول الحکمیّة

رساله رؤیا

من کیستم

رسالة فی التضاد

دروس معرفت نفس

نثر الدراری علی نظم اللئالی

 آثار فقهی

رساله‌ای در مسائل متفرقه فقهی

تعلیقات علی العروة الوثقی فی الفقه

وجیزه‌ای در مناسک حج

 آثار تفسیری

تصحیح خلاصة المنهج

انسان و قرآن

آثار کلامی

خیر الأثر در رد جبر و قدر

تقدیم و تصحیح و تعلیق رساله قضا و قدر محمد دهدار

لیلةالقدر و فاطمه علیها السلام

رسالة فی الإمامة

رساله‌ای در کسب کلامی

فصل الخطاب فی عدم تحریف کتاب ربّ الأرباب

رسالة حول الرؤیا

آثار روایی

تصحیح نهج البلاغه

تصحیح سه کتاب (ابی الجعد ، نثر اللئالی ، طب الأئمّة)

تکملة منهاج البراعة

مصادر و مأاخذ نهج البلاغه

انسان کامل از دیدگاه نهج الیلاغه

شرح چهل حدیث در معرفت نفس

رساله‌ای در اربعین

آثار ریاضی و هیوی

دروس معرفة الوقت و القبلة

رساله کلّ فی فلک یسبحون

رساله‌ای در تناهی ابعاد

تصحیح کتاب الإستیعاب فی صنعة الأصطرلاب للبیرونی

تعیین سمت قبله مدینه

الصحیفة العسجدیّة فی آلاتٍ رصدیّة

الکوکب الدرّی فی مطلع التّاریخ الهجری

رساله سی فصل

تعلیق تحفة الأجِلَّة فی معرفة القبلة

رساله قطب نما و قبله نما

تعلیقه بر رساله مولا مظفر

رساله میل کلّی

رساله ظِلّ

رساله تکسیر دایره

تصحیح کتاب المناظر فی کیفیّة الابصار

رساله‌ای در اختلاف منظر و انکسار نور

رسالة فی تعیین البُعد بین المرکزین و الأوج

رسالة فی الصّبح و الشّفق

رساله‌ای پیرامون فنون ریاضی

رساله‌ای در مطالب ریاضی

دروس هیأت و دیگر رشته‌های ریاضی

تصحیح و تعلیق شرح جغمینی

تصحیح و تعلیق تحریر اصول اقلیدس

تصحیح و تعلیق اُکَرِ مانالاؤس

تصحیح و تعلیق تحریر اُکَرِ ثاوذوسیوس

شرح زیج بهادری

تصحیح و تعلیق شرح بیرجندی بر زیج الغ بیک

تصحیح و تعلیق شرح بیرجندی بربیست باب

تصحیح و تعلیق تحریر مجسطی

استخراج جداول تقویم

تصحیح و تعلیق الدّرّ المَکنون و الجوهر المَصون

دروس معرفت اوفاق

شرح قصیده کُنوز الأسماء


آثار ادبی

تقدیم و تصحیح و تعلیق نصاب الصِّبیان

تصحیح کلیله و دمنه

تصحیح و اعراب اصول کافی

دیوان اشعار

قصیده یَنبوع الحیاة

مصادر اشعار دیوان منصوب به امیر المؤمنین

تعلیقه بر باب توحید حدیقة الحقیقة

تصحیح گلستان سعدی

تعلیقه بر قسمت معانی مطوَّل

امثال طبری

 آثار متفرقه

تقدیم و تصحیح و تعلیق خزائن

هزار و یک نکته

هزار و یک کلمه

مجموعه مقالات

ده رساله فارسی

کشیکل

مصاحبات

 مراجع

  1. از شرح دفتر دل، باب یازدهم، جلد ۲، شارح صمدی آملی.